Dış Gebelik Nedir? Nasıl Oluşur?

Dış gebelik (ektopik gebelik), sperm ile oosit (yumurta hücresi) birleşmesi sonucu oluşan gebelik ürününün normal yerleşim yeri olan uterus (rahim) içi yerine başka bir yerde ve sıklıkla fallop tüpü(yumurtayı yumurtalıktan rahime taşıyan, rahimin her iki tarafında bulunan iki tüpten her biri )nde yerleşmesi ve burada gelişmesi sonucu oluşan normal dışı bir gebeliktir.

Sebebi tam olarak bilinmemekle beraber dış gebeliğin, yumurtalık kanalına ait problemler ile yakın ilişkili olduğu düşünülür. Sıkça görüldüğü yerler, yumurtalık kanalları ve yumurtalık üzeridir.

Dış gebelik, gebelik ürününün uterus içine ulaşım yolunun tıkanmasıyla meydana gelen bir durumdur. Dış gebelik oluşabilmesi için tüplerde meydana gelen daralma öyle bir şekilde olmalıdır ki, sperm vajinadan uterusa ve buradan da tüplere geçip yumurta hücresini dölleyebilmeli, fakat döllenme sonucu oluşan embriyo tüp içinde ilerleyerek uterus içine ulaşamamalıdır. Yani tüp içinde ya kısmi tıkanıklık oluşmalı (tam tıkanıklık olursa döllenme de gerçekleşemez), ya da tüplerin “dalgalar” şeklinde embriyoyu uterusa götürücü doğal hareketleri yavaşlamış olmalıdır. Bu durumların oluşumuna yol açan tüm etkenler tüplerde dış gebelik oluşmasına neden olabilir. Dış gebelik, yaklaşık 100 gebelikte bir sıklıkla karşımıza çıkar. Yardımcı üreme teknikleri ile yani tüp bebek uygulaması ile de ortaya çıkabilir.

Dış Gebelik Belirtileri Nelerdir? Kimler Risk Altındadır?

Adeti gecikmiş ve döllenmenin gerçekleşmesi sonucu gebelik ürününün salgıladığı hormon olan B HCG’ nin değerinin yükselmesine rağmen rahim içinde ultrason ile gebelik kesesinin görülmemesi en öncelikli dış gebelik bulgusudur.

Kadında kasık ağrısı, kanamalar olabilir ayrıca yırtılmış ve batın içi kanamanın başladığı dış gebelik durumlarında ise ani tansiyon düşmesi ve baygınlık ortaya çıkabilir. Bu durumda acil cerrahi müdahale gerekir.

Dış gebelik salpenjit geçirmiş, tüplerinin etrafında yapışıklık olan veya daha önce dış gebelik geçirmiş kadınlarda daha sık görülmekle birlikte bu etkenlerin olmadığı dış gebelik vakalarına da rastlanılmıştır.

Salpenjit, kadınlarda cinsel yolla bulaşan hastalıklar grubunda yeralan PID ( Pelvik enflamatuar hastalık) seyrinde görülen bir durumdur. Çeşitli etkenlere bağlı olarak (en sık klamidya ve gonore (gonore: erkeklerde belsoğukluğu yapan bakteri)) tüplerde ve tüplerin çevresinde oluşan enfeksiyon, tüplerde tam tıkanmaya yol açabileceği gibi, tüplerin kısmen tıkanmasına ve/veya içindeki “dalgasal” hareket özelliğinin azalmasına neden olur. Tıkanma ya da kısmi daralma hem tüplerin iç yapısının bozulmasından, hem de salpenjit esnasında etraf dokularda oluşan yapışıklıkların tüplere dışarıdan bası yapmasından ve tüpleri sıkıştırmasından kaynaklanabilir. Salpenjit her iki tüpü de tıkadığında yumurta hücresi spermlerle hiç karşılaşamayacağından infertilite (kısırlık) oluşur. Bu durum kadına bağlı kısırlık nedenleri arasında en üst sıralarda yer alır. Tüplerdeki hasar tam tıkanma şeklinde gerçekleşmediğinde ise geçirilmiş salpenjit yukarıda anlatılan mekanizmayla dış gebelik oluşma riskini artırır. Geçirilen salpenjit atağı sayısı arttıkça kısırlık veya dış gebelik geçirme riski de artar.

Tüplerin etrafındaki yapışıklık önceden geçirilmiş salpenjite bağlı olarak oluşabileceği gibi özellikle bu bölgede yapılan operasyonlar (kist ameliyatları, daha önce geçirilmiş dış gebelik ameliyatları, tüplere yönelik “tüpleri açma” ameliyatları, tüplerin bağlanması) nedeniyle de meydana gelebilir. Sezaryen operasyonu ise yapışıklıklara neden olmasına karşın dış gebelik riskini artıran bir durum olarak kabul edilmez.

Daha önce bir kez dış gebelik geçirmiş olmak takip eden gebeliğin de %10 olasılıkla dış gebelik şeklinde gelişmesine neden olur.

Erken Tanı İçin Düzenli Kontrol Şart

Tüm hastalıklarda olduğu gibi dış gebelikte de erken tanı çok önemlidir.

Erken tanı ile bulunduğu yerde gelişmesi durmuş dış gebelik sadece izlem ile gerileyebilir. Beta HCG kan seviyeleri ile ultrasonografi bu konuda yardımcı tetkik yollarıdır. İlaç tedavisi ile de bazı uygun durumlarda gebelik ürününün yok olması sağlanabilir (metotreksat).

Dış gebelik bulunduğu yerde gelişmesine devam ediyor ise laparoskopik cerrahi ile temizlenmesi mümkün olacaktır.

Günümüzün erken tanı ve tedavi yöntemleriyle hastanın erken dönemde başvurması koşuluyla dış gebelik henüz iç kanamaya yol açmadan tanınmakta ve tedavi edilebilmektedir. Dahası erken tanınan dış gebelikte fallop tüpünün tümünün alınması yerine korunması da mümkün olabilmektedir.

Anne adaylarına bu konuda düşen görev dış gebelik geçirme açısından hiç bir risk faktörü bulunmasa bile gebeliğin en erken döneminden itibaren kontrole gitmektir. Bu kontrolde rahim içi normal yerleşimli gebeliğin saptanması mümkün olacak, ya da dış gebelik saptanırsa yine en erken aşamalarda tedaviniz mümkün olacaktır.

Paylaş
  • gplus
  • pinterest